A LEADER IS A SERVANT

Verslag van een training voor community-leaders uit Blikkiesdorp

Werken in Afrika is werken met de community. Voor Afrika-beginners kan het een lastig begrip zijn: ‘de community’.  In onze eigen samenleving vinden we het begrip ‘gemeenschap’ op hele andere manieren terug. Wij kennen het gezin, en nog enigszins de familie als groepsverband, en daarnaast de vanuit de samenleving georganiseerde groepen, zoals het dorp of de stad, de gemeente of de provincie. In Afrika lopen nog hele andere groepsverbanden door de constitutionele lagen heen; de community, gebaseerd op een interessante mix van afkomst, ‘extended family’ en stamverbanden. Hiernaast zijn in Zuid Afrika ook de voormalige apartheidspolitiek en de diepe kloof tussen de ‘haves’ en de ‘have nots’ verantwoordelijk geweest voor het ontstaan van de samenstelling van diverse communities.

Hoewel het apartheidsysteem technocratisch gezien al bijna 2 decennia terug is overleden, heeft de Kaapse regio er sinds een aantal jaren een nieuwe en heel bijzondere community bij: Blikkiesdorp.

Toen de World CUP Soccer werd gehouden in o.a. Kaapstad, zijn alle zwervers simpel gezegd van de straten gehaald om de stad een schoner aanzicht te geven en verplaatst naar ‘Blikkiesdorp’, een stuk droog land 30 km buiten Kaapstad, met als dichtstbijzijnde magneet de voor de inwoners nutteloze internationale luchthaven. In Blikkiesdorp is er verder niets. Geen school, geen ziekenhuis, slechts rijen golfplaten huisjes (Blikkies), en 2 roestige speeltoestellen.

In de opzetfase van de Ubuntu academy zijn bezig of wij iets kunnen betekenen voor deze community, en omdat te kunnen doen moeten we een beter zicht krijgen op wat er speelt. Hoe kan dat beter dan te werken met de 12 community leaders van Blikkiesdorp, die zich verenigt hebben in de stichting ‘ Blikkiesdorp voor Hope’. Na een tweetal gesprekken met hen blijkt dat ze het liefst een communicatie en presentatie training willen hebben; dus die krijgen ze.

Vandaag is het zover. Uren lang spelen, zwoegen, lachen en praten we met elkaar. Ik geef onder andere gedeeltes van een training die ik in Nederland op universiteiten geef aan AIO’S of hoogleraren. Het verbaast mij wederom hoeveel verschillende gezichten intelligentie heeft.  Deze mensen, waarvan de meesten geen specifieke scholing of training hebben gekregen, zijn op vele plekken veel sneller van begrip en toepassing dan hun universitaire medemensen.

Een van de community leaders, Gerard, komt in de pauze naar me toe. Zonder een vraag te stellen begint hij in rustig tempo uit te leggen dat hij goed leiderschap ziet als een dienende functie. Als ‘baas’ werk je niet vanuit een hogere status, maar ben je veeleer een groepsdienaar die de groep de weg wijst en deze met inzicht voortstuwt. Deze inzichten zitten vaak in mijn leiderschapscursussen verpakt en stuiten nog wel eens op weerstand in het hoge noorden; en nu komt hier een deelnemer me het zelf vertellen.

Na de pauze gaan we verder.  We werken aan het overwinnen van spreekangst, leren ruimte in te durven nemen, en te werken met aandacht. Iedereen werkt aan zijn eigen setje valkuilen die hem of haar in de weg zitten binnen allerlei vormen van communicatie.  Er wordt gelachen en toegejuicht, er worden barrières gebroken, grenzen overschreden, schroom overwonnen en we besluiten collectief niet meer bang te zijn voor angst. Hoera!

Aan het eind van de training komt Estelle naar me toe, een klein vogelachtig vrouwtje met diepe ogen. Ze pakt mijn handen en zegt zacht terwijl ze me aankijkt: ‘You gave me back my confidence today’

Hierna neemt de clown van de groep, Alie, een kleine, stevige man zonder voortanden, het woord. Hij vergast ons op een hartstochtelijk betoog waarin hij het belang van Liefde onderstreept, en hoe zwaar deze weegt in vergelijking met materiële bezittingen. Het is geen loos verhaal, je kan zien dat hij leeft wat hij zegt als hij het heeft over liefhebben, samenzijn en delen;  en het raakt ons.

Nee, ik ben niet romantisch over Afrika, daarvoor heb ik er te lang gewoond en gewerkt. Maar steeds opnieuw weer besef ik hoe benauwd het hedendaagse idee van ontwikkeling is, hoe beperkt wij met ons allen streven, in het westen als ook in het moderne Afrika, naar wat we denken dat succes is en wat levensgeluk brengt. En hoe vaak we ons alleen voelen in deze zoektocht.

Ja, we gaan ons zeker keihard inzetten om Blikkiesdorp te kunnen integreren in onze Ubuntu academy en deze straatarme gemeenschap een stap verder te helpen. Maar vooral kunnen we concluderen dat de wereld klaar is voor een training liefdevolle intelligentie & groepsgevoel door de Blikkiesdorp community members. Ik zou zeggen, om te beginnen op de universiteiten van Nederland.

Fre Hooft van Huysduynen

Kaapstad, 31 maart 2012

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s